Page 36 - 21908

ร่างรายงาน องค์กรอิสระกับการสร้างประชาธิปไตยที่ตรวจสอบได้: ศึกษากรณีคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 2-20

แต่ละองค์กรที่มีหลักผูกพันไม่ได้มีหลักอิสระโดยสมบูรณ์ มีความผูกพันต่อกฎหมายผูกพันต่อหลักความยุติธรรม

และข้อเท็จจริงในแต่ละคดี

หลักอิสระขององค์กรตามรัฐธรรมนูญถูกจ าแนก คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจัดอยู่ในกลุ่ม

ขององค์กรตามรัฐธรรมนูญที่มีความอิสระ ซึ่งอิสระขององค์กรตามรัฐธรรมนูญที่ส าคัญมากคือ อิสระในการท า
หน้าที่ขององค์กรต่าง ๆ ที่ส าคัญ รองลงมาคืออิสระในทางงบประมาณและอิสระในการบริหารงานบุคคล

ในทางปฏิบัติของประเทศไทยเรา คือ หลักอิสระในทางงบประมาณไม่มีความแตกต่างเพราะว่าในการจัดท า

งบประมาณขององค์กรอิสระทั้งหลายต้องผ่านส านักงบประมาณซึ่งคือตัวแทนของฝ่ายบริหาร ท้ายที่สุดแล้วจึง
ไม่มีความแตกต่างระหว่างองค์กรอิสระกับองค์กรฝ่ายบริหาร ที่กล่าวว่ามีอิสระในการจัดท างบประมาณเป็น

ประเด็นว่า ความไม่อิสระในทางงบประมาณอาจจะไปกระทบกับความเป็นอิสระในการท าหน้าที่ได้ คิดว่าใน

ระบบของไทยประเด็นนี้ยังไม่สามารถแก้ไขได้

อิสระของเจ้าหน้าที่ของรัฐในทางปกครองอาจจะแยกเป็น 2 ประการคือ องค์กรอิสระในทางปกครอง

หน่วยการปกครองที่เป็นอิสระหรือหน่วยการปกครองส่วนท้องถิ่นมีความเป็นอิสระในแง่ของการบริหารจัดการ
องค์กรท้องถิ่น โดยมีความเป็นอิสระ เช่น เรื่องการคลัง งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และเรื่องต่าง ๆ

สุดท้ายคืออิสระขององค์กรวิชาชีพก็มีหลักของความเป็นอิสระ สรุปว่า ลักษณะของความเป็นอิสระมีหลักอยู่ 3
ประการที่หนึ่ง อิสระจากใคร ประการที่สอง อิสระที่จะริเริ่มกระท าการหรือไม่กระท าการ และประการที่สาม

คืออิสระในการตัดสินใจภายในกรอบอ านาจหน้าที่ สิ่งแรกอิสระจากใคร ถ้าเป็นองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ

แน่นอนต้องมีความอิสระจากฝ่ายบริหาร แต่ในแง่นิติบัญญัติก็ไม่อิสระในเชิงงบประมาณ ยังคงต้องไปผูกพันกับ
เรื่องของงบประมาณ เพราะองค์กรฝ่ายนิติบัญญัติเป็นคนที่ดูแลเรื่องงบประมาณ อิสระที่จะริเริ่มกระท าการ

หรือไม่กระท าการ ประเด็นใหญ่อยู่ที่ฝ่ายการเมืองว่าจะริเริ่มนโยบายอย่างไร ส่วนอิสระที่จะตัดสินใจภายใน
ของอ านาจหน้าที่ ตรงนี้ต้องถือว่าเป็นลักษณะร่วมขององค์กรเกือบทุกประเภทโดยเฉพาะองค์กรตุลาการ

ทั้งหลาย สิ่งนี้เป็นลักษณะความเป็นอิสระของเจ้าหน้าที่ หลักความอิสระกับหลักความผูกพัน เรื่องนี้ไม่มีอิสระ

โดยสมบูรณ์แบบ ต้องมากับหลักความผูกพันด้วย ค าพิพากษาที่มาจากหลักประกันความเป็นอิสระย่อมผูกพัน
คู่ความในคดี การวินิจฉัยขององค์กรตามรัฐธรรมนูญย่อมผูกพันบุคคลที่เกี่ยวข้อง การพิจารณาวินิจฉัยของ

หน่วยงานทางปกครองที่เป็นอิสระย่อมผูกพันคู่กรณี การด าเนินการขององค์กรวิชาชีพย่อมผูกพันอยู่ในวิชาชีพ
นั้น ๆ เพราะฉะนั้นหลักความมีอิสระย่อมจะต้องมีหลักความผูกพันมาด้วย

สรุปว่าหลักอิสระนั้นมีอยู่ทุกองค์กรเพียงแต่ว่าจะมีอิสระในมิติใด องค์กรที่เรียกว่าอิสระโดยสมบูรณ์

แบบคือ องค์กรตุลาการ หมายความว่าอิสระในเชิงการจัดองค์กร อิสระในการท าหน้าที่ อิสระในทางบริหารงาน
บุคคล เช่น เรื่องการโยกย้าย วินัย ฯลฯ องค์กรตุลาการต้องมีอิสระในเชิงงบประมาณ ถ้าจะมองความครบถ้วน

สมบูรณ์ของหลักความมีอิสระก็คือองค์กรตุลาการ ส่วนองค์กรอื่น ๆ มีอิสระในบางมิติ ยกตัวอย่างเช่น องค์กร
ท้องถิ่นอิสระจากใคร อิสระจากการบริหารราชการส่วนกลาง องค์กรตามรัฐธรรมนูญอิสระจากใคร อิสระจาก

องค์กรฝ่ายบริหารในการท าภารกิจของตน หลักความเป็นอิสระมีมิติค่อนข้างมาก องค์กรทุกองค์กรแทบจะ