Page 83 - kpi20440
P. 83
การประชุมวิชาการสถาบันพระปกเกล้า 83
ครั้งที่ 20 ประจำาปี 2561
ประชาธิปไตยไทย: ก้าวย่างเพื่อการพัฒนา
รัฐบาล ภายใต้หลักการที่ว่า นอกจากการใช้อ�านาจตามบทกฎหมายที่มีอยู่ทั่วไปแล้ว ยังต้องใช้อ�านาจและปฏิบัติ
หน้าที่ด้วยความ “ถูกต้องตามหลักนิติธรรม” ด้วยกรณีจึงไม่อาจปฏิบัติตามกฎหมายที่เป็นลายลักษณ์อักษร
หรือหลักเสียงข้างมากเพียงด้านเดียวเท่านั้น แต่ต้องค�านึงถึงหลักนิติธรรมควบคู่ไปด้วย การอ้างหลักเสียงข้าง
มากโดยมิได้ค�านึงถึงเสียงข้างน้อย เพื่อหยิบยกมาสนับสนุนการใช้อ�านาจตามอ�าเภอใจเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์
ของผู้ใช้อ�านาจ ท่ามกลางความซับซ้อนระหว่างผลประโยชน์ส่วนตนกับผลประโยชน์ของประเทศชาติและความ
สงบสุขของประชาชนโดยรวม ย่อมจะนาไปความเสียหายของประเทศชาติ หรือการบาดหมางแตกความสามัคคี
อย่างรุนแรงระหว่างประชาชน ย่อม “ขัดต่อหลักนิติธรรม” ตาม มาตรา 3 วรรคสอง ของรัฐธรรมนูญ 2550”
ประเด็นที่สี่ การตรวจสอบการใช้อ�านาจขององค์กรต่าง ๆ ของรัฐให้เป็นไปตามหลักนิติธรรมปรากฏ
ในค�าวินิจฉัยตอนหนึ่งว่า “…รัฐธรรมนูญฉบับนี้ ก�าหนดให้มีศาลรัฐธรรมนูญ มีอ�านาจหน้าที่ส�าคัญในการตรวจสอบ
และถ่วงดุลการใช้อ�านาจเพื่อให้เป็นไปตามหลักนิติธรรม ภายใต้หลักการควบคุมความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของ
กฎหมายอันเป็นปรัชญาของการปกครองระบอบประชาธิปไตยที่จะให้สิทธิเสรีภาพของประชาชนที่รัฐธรรมนูญ
รับรองไว้ได้รับการคุ้มครองอย่างเป็นรูปธรรม ควบคู่ไปกับการรักษาไว้ซึ่งความเป็นสูงสุดของรัฐธรรมนูญ ดังจะ
เห็นได้จากบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ มาตรา 216 วรรคห้า ที่ว่าค�าวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญให้เป็นเด็ดขาดมีผล
ผูกพันรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล และองค์กรอื่นของรัฐ ประกอบมาตรา 27 ที่ว่า สิทธิและเสรีภาพที่รัฐธรรมนูญ
นี้รับรองไว้โดยชัดแจ้งโดยปริยาย หรือโดยค�าวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญย่อมได้รับความคุ้มครองและผูกพัน
รัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล รวมทั้งองค์กรตามรัฐธรรมนูญ และหน่วยงานของรัฐโดยตรงในการตรากฎหมาย
การใช้บังคับกฎหมาย และการตีความกฎหมายทั้งปวง…”
เมื่อพิจารณาจากค�าวินิจฉัยนี้ พบว่าศาลรัฐธรรมนูญเลือกที่จะกล่าวถึงหลักนิติธรรมตามรัฐธรรมนูญ
อย่างเป็นนามธรรมยิ่ง ว่าหลักนิติธรรมเป็นหลักการพื้นฐาน ส�าคัญของกฎหมายที่อยู่เหนือบทบัญญัติที่เป็น
ลายลักษณ์อักษร และวินิจฉัยในเชิงปฏิเสธว่าการกระท�าใดบ้างที่ศาลเห็นว่าขัดต่อหลักนิติธรรม ท�าการค้นหา
การตีความของศาลรัฐธรรมนูญในแง่ทีว่าการปฏิบัติเช่นไรถึงจะเป็นไปตามหลักนิติธรรม อันจะเป็นการอธิบายต่อ
ได้ถึงหลักคิดพื้นฐานทางกฎหมายที่ศาลมีต่อบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญว่าเป็นไปตามหลักนิติธรรมหรือนิติรัฐ
เป็นไปได้ยาก ในส่วนนี้จึงต้องรอความกระจ่างจากการพิจารณาคดีของศาลรัฐธรรมนูญต่อไป 31
31 หลังจากนั้น ศาลรัฐธรรมนูญได้มีค�าวินิจฉัยในคดีที่ 1/2557 ซึ่งเป็นกรณีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักร
ไทย พ.ศ. 2550 ในมาตรา 190 ศาลมีการวินิจฉัยเรื่องของหลักนิติธรรมอีกครั้ง ซึ่งประเด็นศาลวินิจฉัยในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ
หลักนิติธรรมนั้นเป็นประเด็นในลักษณะเดียวกันกับที่ได้วินิจฉัยในค�าวินิจฉัยที่ 15-18/2556 ทั้งหมด จึงไม่ได้น�ามาพิจารณาใน
ที่นี้ ทั้งนี้ ดูค�าวินิจฉัย ที่ 1/2557 ได้ที่ www.constitutionalcourt.or.th/index.php?option=com_docman&task=cat_
view&gid=557&Itemid=94&lang=th
