Page 26 - 21908
P. 26
ร่างรายงาน องค์กรอิสระกับการสร้างประชาธิปไตยที่ตรวจสอบได้: ศึกษากรณีคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 2-10
2.2 บทบาทขององค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และสาระส าคัญ
เกี่ยวกับคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
(นิยม รัฐอมฤต และ อุดม รัฐอมฤต, 2562; คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ, 2560)
ภายหลังการรัฐประหารเมื่อปี พ.ศ. 2557 คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้ยกเลิกรัฐธรรมนูญ
พ.ศ. 2550 และประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2557 ทั้งนี้รัฐธรรมนูญฉบับ
ชั่วคราวดังกล่าว นอกจากก าหนดกลไกการบริหารประเทศในช่วงเปลี่ยนผ่านไปสู่การมีรัฐบาลปกครอง
บ้านเมืองตามปกติและการวางขั้นตอนในการจัดท ารัฐธรรมนูญฉบับใหม่แล้ว ยังได้ก าหนดสาระส าคัญของ
รัฐธรรมนูญใหม่ฉบับถาวรให้ต้องมีการจัดวางกลไกให้เกิดการปฏิรูปประเทศในด้านต่างๆบนหลักการของ
เอกภาพของประเทศเป็นส าคัญด้วยการขจัดการทุจริต แก้ไขความขัดแย้งในสังคม ป้องกันการรั่วไหลในการใช้
จ่ายงบประมาณแผ่นดิน ส่งเสริมประสิทธิภาพในการขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจและสังคมรวมทั้งการจัดให้มี
กลไกในการปกป้องการปฏิรูปประเทศไว้
ซึ่งเห็นได้ว่าองค์กรอิสระก็จัดเป็นหน่วยงานหนึ่งที่จะต้องขับเคลื่อนการท างานให้เป็นไปตามที่
รัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2557 ก าหนดไว้ต่อมารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ได้
ประกาศใช้แทนรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2557 รัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้ก าหนดรูปแบบขององค์กรอิสระ
ใหม่ให้แตกต่างไปจากที่เคยเป็นมาในรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 ด้วยการก าหนดให้มีองค์กรอิสระเหลือเพียง 5
องค์กร ได้แก่ คณะกรรมการการเลือกตั้ง ผู้ตรวจการแผ่นดิน คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
แห่งชาติ คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ รวมทั้งได้แก้ไขเพิ่มเติมใน
หลักการทั่วไปในทุกองค์กรอิสระใหม่ ได้แก่ คุณสมบัติของผู้ด ารงต าแหน่งวาระการด ารงต าแหน่ง องค์ประกอบ
ของคณะกรรมการสรรหาผู้ด ารงต าแหน่ง และหลักการท างาน ดังนี้
(1) คุณสมบัติของผู้ด ารงต าแหน่ง ในส่วนที่เคยก าหนดว่าต้องมีประสบการณ์เกี่ยวกับการ
บริหารราชการแผ่นดินไม่ต่ ากว่าต าแหน่งอธิบดี หรือหัวหน้าส่วนราชการที่เทียบเท่า หรือหัวหน้าหน่วยงานของ
รัฐที่เทียบได้ไม่ต่ ากว่ากรม รวมทั้งผู้มีต าแหน่งศาสตราจารย์ และไม่มีการก าหนดเงื่อนไขเรื่องระยะเวลาด ารง
ต าแหน่งดังกล่าว แต่ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ได้มีการก าหนดเงื่อนไขเรื่องระยะเวลาในการด ารงต าแหน่ง
ดังกล่าวข้างต้นเพิ่มเติมว่า ต้องมีระยะเวลาด ารงต าแหน่งไม่น้อยกว่า 5 ปี ด้วย นอกจากนี้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่
ยังได้ก าหนดไว้อย่างชัดเจนเป็นครั้งแรกว่าผู้ด ารงต าแหน่งจะต้องท างานด้วยความสุจริต เที่ยงธรรม กล้าหาญ
และปราศจากอคติทั้งปวงในการใช้ดุลพินิจเพื่อแก้ไขปัญหาของผู้ด ารงต าแหน่งในองค์กรอิสระที่ผ่านมาซึ่ง
มักจะเป็นผู้ที่มีอายุอยู่ในวัยเกษียณ ซึ่งคนวัยนี้มีจุดแข็งในแง่ประสบการณ์และความรอบรู้ แต่มักจะมีจุดอ่อน
ตรงที่อาจไม่คล่องแคล่ว และอาจไม่กล้าหาญเอาจริงเอาจังเท่าคนในวัยท างานที่มองความส าเร็จเป็นเป้าหมาย
ส าคัญในชีวิต
