Page 19 - 21908

ร่างรายงาน องค์กรอิสระกับการสร้างประชาธิปไตยที่ตรวจสอบได้: ศึกษากรณีคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 2-3

ประเทศ ในขณะที่ภาคประชาชนก็ตื่นตัวมีส่วนร่วมจัดเวทีศึกษาแลกเปลี่ยนบทเรียนของคณะกรรมการสิทธิ

มนุษยชนของประเทศอื่น ๆ ซึ่งเป็นผลให้มีการปรับปรุงร่างกฎหมายนี้ให้ดีขึ้นจากร่างเดิมในหลายประเด็น
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ชุดแรก จัดตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

พุทธศักราช 2540 ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2540 ในหมวด 6 ว่าด้วยรัฐสภา ได้ก าหนดส่วนที่ 8 ว่า

ด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประกอบด้วย ประธานกรรมการ 1 คน และกรรมการอื่นอีก 10 คน
ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามค าแนะน าของวุฒิสภา มีวาระการด ารงต าแหน่ง 6 ปี และด ารงต าแหน่งได้

เพียงวาระเดียว และมาตรา 200 บัญญัติอ านาจหน้าที่ของ กสม. 6 ข้อ ได้แก่

(1) ตรวจสอบและรายงานการกระท าหรือการละเลยการกระท าอันเป็นการละเมิดสิทธิ

มนุษยชน หรืออันไม่เป็นไปตามพันธกรณีระหว่างประเทศเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยเป็นภาคี และ

เสนอมาตรการการแก้ไขที่เหมาะสมต่อบุคคล หรือหน่วยงานที่กระท าหรือละเลยการกระท าดังกล่าวเพื่อ
ด าเนินการ ในกรณีที่ปรากฏว่าไม่มีการด าเนินการตามที่เสนอให้รายงานต่อรัฐสภาเพื่อด าเนินต่อไป

(2) เสนอแนะนโยบายและข้อเสนอในการปรับปรุงกฎหมาย กฎ หรือข้อบังคับ ต่อรัฐสภาและ
คณะรัฐมนตรีเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน

(3) ส่งเสริมการศึกษาการวิจัยและการเผยแพร่ความรู้ด้านสิทธิมนุษยชน

(4) ส่งเสริมความร่วมมือและการประสานงานระหว่างหน่วยราชการ องค์การเอกชน และ

องค์การอื่นในด้านสิทธิมนุษยชน

(5) จัดท ารายงานประจ าปีเพื่อประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนภายในประเทศและ
เสนอต่อรัฐสภา

(6) อ านาจหน้าที่อื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ

จากบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 มาตรา 334 ที่ก าหนดให้
จัดตั้งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติภายใน 2 ปี จึงได้มีการตราพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิ

มนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ขึ้นโดยมีผลบังคับใช้ เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2542 คณะกรรมการสิทธิ

มนุษยชนแห่งชาติชุดแรก มีวาระการด ารงต าแหน่งหกปีนับตั้งแต่วันที่ได้รับการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง คือ วันที่
13 กรกฎาคม 2544 และครบวาระการด ารงต าแหน่งในวันที่ 12 กรกฎาคม 2550 ซึ่งในช่วงของการปฏิบัติ

หน้าที่ ได้เกิดการรัฐประหารเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2549 โดยคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย

อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข และยกเลิกรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 แต่
กสม. ชุดแรกยังคงปฏิบัติหน้าที่ต่อไป ตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2542

นอกจากนั้น มีกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติที่พ้นจากต าแหน่งก่อนครบวาระ 2 คน คือ คุณหญิงจันทนี สัน
ตะบุตร ตั้งแต่วันที่ 20 พฤศจิกายน 2549 และนายจรัล ดิษฐาอภิชัย ตั้งแต่วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2550 ส่วน

ประธานกรรมการและกรรมการอื่นอีกแปดคนที่เหลืออยู่ด ารงต าแหน่งจนครบวาระเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม